Ανάπλαση Πλατείας Ελευθερίας

Για να ιχνηλατήσει κανείς τα κυρίαρχα χαρακτηριστικά της ωραίας αυτής πόλης χρειάζεται να περπατήσει σε πολλούς – αμέτρητους δρόμους. Κάποιοι από αυτούς έρχονται από το μακρινό παρελθόν της ή χάνονται σ’ αυτό. Δεν είναι όμως παράλληλοι. Είναι συγκλίνοντες ή αποκλίνοντες και συχνά τέμνονται.
Δανειστήκαμε την συνθετική δομή των βυζαντινών ψηφιδωτών για να οργανώσουμε τον χώρο της πλατείας. Δημιουργήσαμε ένα χωρικό πλέγμα αξόνων που να καλύπτει την ευρύτερη περιοχή μελέτης. Έναν οδηγό για την τοποθέτηση των ψηφίδων. Το θέμα, που καθορίζεται από τους στόχους του αγωνοθέτη, εντάσσεται στο πλέγμα και μορφοποιεί την πλατεία Ελευθερίας σαν ένα μέρος του ευρύτερου ψηφιδωτού της πόλης.
Η κριτική αξιολόγηση των στόχων οδήγησε στην ιεράρχησή τους και στην αξιολόγηση των προτεραιοτήτων σε σχέση με τα δεδομένα του προγράμματος. Η «απόδοση της πλατείας στους πεζούς και όχι στα οχήματα», η «αναζωογόνηση της ευρύτερης περιοχής» και η «τόνωση της εγκατάστασης εμπορικών χρήσεων καθώς και χρήσεων αναψυχής και πολιτισμού», αλλά και ο «μετασχηματισμός της πλατείας σε είσοδο / πύλη της πόλης της θάλασσας» μας οδήγησαν σε μια σειρά αποφάσεων. Πρώτη απόφαση είναι να διευρύνουμε τα όρια της πλατείας μέχρι τις προσόψεις των κτιρίων στις οδούς Βενιζέλου, Ίωνος Δραγούμη και Μητροπόλεως, αλλά και μέχρι το θαλάσσιο μέτωπο. Κρατήσαμε τις δύο αφετηρίες λεωφορείων στην οδό Βενιζέλου, όχι μόνο για πρακτικούς και λειτουργικούς λόγους, αλλά για να προσελκύσουμε ένα σημαντικό μέρος του επιβατικού κοινού στην καρδιά της πλατείας. Οι παραπάνω στόχοι σε συνδυασμό με την «αναβάθμιση της εικόνας της πόλης και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής στο ιστορικό κέντρο» αλλά και την «ανάδειξη και τον εμπλουτισμό του υφιστάμενου πρασίνου» γέννησαν την ιδέα της δημιουργίας ενός πρότυπου αστικού πάρκου, ενός συνδυασμού δηλαδή αστικής πλατείας και πάρκου χωρίς αυστηρές και απόλυτες οριοθετήσεις. Όλα τα επιμέρους συνθετικά στοιχεία (κινήσεις και στάσεις, φυτεύσεις, στέγαστρα και καθιστικά, φωτιστικά και άλλα στοιχεία αστικού εξοπλισμού, υδάτινα στοιχεία και θεματικοί κήποι) τοποθετούνται προσεκτικά σαν μεγαλύτερες ή μικρότερες ψηφίδες στις θέσεις που καθορίζουν οι άξονες με εξαίρεση τη βίαιη τομή του εδάφους που αποκαλύπτει τα ευρήματα του παλαιού θαλάσσιου τείχους. Οι χαράξεις επεκτείνονται και υπερβαίνουν τον λειτουργικό χώρο της πλατείας, εισχωρούν στους γύρω δρόμους και συμβάλλουν αντιληπτικά αλλά και ουσιαστικά στην εξάπλωση της, μέχρι που να καταλήξουν και μέσα στη θάλασσα με τη δημιουργία μιας σύνθετης πλατφόρμας που τελικά βυθίζεται στο νερό (πιθανή θέση αποβάθρας για τη θαλάσσια συγκοινωνία). Η «ανάδειξη της ιστορικής μνήμης της πλατείας» σε συνδυασμό με όλα τα παραπάνω αλλά και με την απαίτηση του αγωνοθέτη για τη «δημιουργία θέσεων ανάπαυσης, χώρων συγκέντρωσης, αναψυχής και ενημέρωσης πολιτών» ενισχύει την ιδέα της δημιουργίας αυτού του πρότυπου αστικού πάρκου. Ένα απλό τριγωνικό μοτίβο, εμπνευσμένο από τα θύματα της πρόσφατης θηριωδίας των ναζί εμφανίζεται σε όλη σχεδόν την έκταση του πάρκου. Συστάδες τέτοιων επαναλαμβανόμενων τριγωνικών μοτίβων μοιάζουν να βγαίνουν από το έδαφος ή να εισχωρούν σ’ αυτό. Αλλού δημιουργούν κενά ή οδηγούν τις φωτεινές ακτίνες του ήλιου, αλλού λαμπιρίζουν πάνω στα στέγαστρα ή ξεχύνονται ακόμη και μέσα στη θάλασσα. Είναι πολλές οι μνήμες που συνδέονται με την Πλατεία Ελευθερίας, με το λιμάνι, με την εντός των τειχών πόλη. Και είναι κατά κανόνα τραγικές γιατί αναφέρονται σε θύματα θηριωδίας, λιμών, προσφυγιάς… Ο καλύτερος -κατά τη γνώμη μας- τρόπος για να τιμήσουμε τη μνήμη των θυμάτων αυτών είναι η ένταξη τους στο σήμερα και στην καθημερινή μας ζωή σαν πολύτιμους λίθους, σαν κοσμήματα στο ψηφιδωτό μας.
Η βιοκλιματική προσέγγιση της πρότασης και η πρόνοια για άτομα με ειδικές ανάγκες έχει να κάνει με τα κύρια χαρακτηριστικά του χώρου τα οποία είναι δεδομένα. Το σχήμα, το μέγεθος, ο προσανατολισμός των ανοικτών και κλειστών μετώπων, τα φράγματα των ανέμων και η χωροθέτηση του ψηλού πρασίνου, στοιχεία που θα μπορούσαν να επηρεάσουν σε κάποιο βαθμό τη βιοκλιματική συμπεριφορά του χώρου δεν είναι διαπραγματεύσιμα. Μόνο μικρής κλίμακας επεμβάσεις μπορούν να γίνουν και οι οποίες βελτιώνουν κυρίως τις συνθήκες άνεσης των χρηστών. Η απομάκρυνση του μεγαλύτερου όγκου των αυτοκινήτων και η μετατροπή της πλατείας σε «αστικό πάρκο» θα μειώσει τους θορύβους και τα καυσαέρια σε περιορισμένο, όμως, τοπικό επίπεδο. Η ενίσχυση του πρασίνου και η προσθήκη ενός σημαντικού αριθμού φυλλοβόλων κυρίως δένδρων, στοιχείων νερού, στεγάστρων και ξύλινων επιφανειών ενισχύει την σκίαση κατά τους θερινούς μήνες, αλλά την αίσθηση του δροσισμού. Η πρόσθετη δενδροφύτευση σε γραμμικές ζώνες με κατεύθυνση το θαλάσσιο μέτωπο, δημιουργεί μικροφράγματα στους ισχυρούς Β.Δ. ανέμους χωρίς να περιορίζει τη θέα προς τον ανοικτό ορίζοντα.
Η χρησιμοποίηση μη υδροβόρων καλυπτικών φυτών στους κήπους και στις περιοχές πρασίνο, η συλλογή και επαναχρησιμοποίηση του μεγαλύτερου μέρους των ομβρίων και η επιλογή κατάλληλου συστήματος φωτισμού και φωτιστικών σωμάτων, είναι τρεις σημαντικές παρεμβάσεις οι οποίες ενισχύουν την εξοικονόμηση ενέργειας.
Κυρίαρχο στοιχείο της γενικής οργάνωσης του χώρου είναι η πρόνοια για εμποδιζόμενα άτομα και άτομα με ειδικές ανάγκες. Το ανάγλυφο του εδάφους σχηματίζεται έτσι που σε κάθε σημείο του να αντιστοιχούν διαδρομές με κλίση μικρότερη του 5%. Τέλος, όσο αφορά στον αστικό εξοπλισμό, βασική επιδίωξη είναι η αισθητική και λειτουργική ολοκλήρωση του αρχιτεκτονικού σχεδιασμού της πλατείας με προτεινόμενα υλικά το ξύλο, το σκυρόδεμα και το μέταλλο.

Πολιτιστικό Κέντρο Παπάφη

Η πρότασή μας στοχεύει στην ικανοποίηση όλων των απαιτήσεων και προδιαγραφών που τέθηκαν από τον αγωνοθέτη και παράλληλα στη δημιουργία ενός σύγχρονου και καινοτόμου κτιριακού συγκροτήματος που θα καλύψει όλες τις λειτουργικές, τεχνολογικές και αισθητικές ανάγκες του σήμερα και θα αποτελέσει τοπόσημο για την περιοχή.

Κεντρική ιδέα (concept)

Η κεντρική ιδέα για το σχεδιασμό του συγκροτήματος ξεκινά από έναν συμπαγή όγκο κτιρίου, ο οποίος διασπάται, στη συνέχεια διαχωρίζεται σε δύο όγκους, οι οποίοι μετατοπίζονται και κάμπτονται λόγω της αλληλεπίδρασης με τον αστικό ιστό, με αποτέλεσμα τη διείσδυση του δημόσιου χώρου μέσα στο οικόπεδο και μεταξύ των δύο όγκων. Η διάσπαση και κάμψη των όγκων προκαλεί επίσης τη «θραύση» του κεραμικού κελύφους στο εσωτερικό του, εναλλάσσοντας την οριζόντια γραμμικότητα του κελύφους με κατακόρυφα πάνελ και υαλοστάσια.

Το κτίριο «προσφέρεται» στους κατοίκους με τη δημιουργία ελεύθερων δημόσιων χώρων, πλατειών, καθιστικών, περιοχών πρασίνου και διάφορων πρόσθετων δραστηριοτήτων που αναπτύσσονται περιμετρικά του. Τα φυτεμένα δώματα αντικαθιστούν την παλιά κεραμική στέγη του υπάρχοντος κτιρίου, η οποία παραμένει ως υπόμνηση στην επιλογή του υλικού του κελύφους.

Περιγραφή της πρότασης

Το συγκρότημα αποτελείται από δύο επιμήκη τεθλασμένα κτίρια,  το K1, ένα τετραώροφο κτίριο και το K2, ένα τριώροφο κτίριο. Το συγκρότημα περιλαμβάνει επίσης δύο υπόγεια, το πρώτο με χώρο στάθμευσης 83 θέσεων και το δεύτερο με μηχανολογικούς και βοηθητικούς χώρους. Το συγκρότημα εξυπηρετείται από τέσσερις κύριους πυρήνες κάθετης επικοινωνίας. Η κατανομή των διαφόρων χρήσεων στα δύο κτίρια περιγράφεται παρακάτω: Κτίριο K1: Ισόγειο: Κέντρο Ημερήσιας Φροντίδας Ηλικιωμένων, Κέντρο Εξυπηρέτησης Πολιτών και Ξενώνας Φιλοξενίας, 1ος Όροφος: Κοινοτικό Ιατρείο και Ξενώνας Φιλοξενίας, 2ος Όροφος: Δημοτική Βιβλιοθήκη,  3ος Όροφος και Πατάρι: Δημοτικό Γυμναστήριο. Κτίριο Κ2: Ισόγειο: Βρεφονηπιακός Σταθμός και Χώρος Μνήμης-Αρχείο, 1ος Όροφος: Βρεφονηπιακός Σταθμός, 2ος Όροφος: Γραφεία Δ’ Δημοτικής Κοινότητας και Χώροι Συλλόγων και Αίθουσα Πολλαπλών Χρήσεων. Στο δώμα του κτιρίου Κ2 προβλέπεται υπαίθριος κινηματογράφος. Τα δύο κτίρια συνδέονται μέσω υπερυψωμένης γέφυρας και πλέγματος διαδρόμων/εξωστών και κλιμακοστασίων.

Η ογκοπλασία του συγκροτήματος αντικατοπτρίζει τη κεντρική ιδέα. Το συγκρότημα «ντύνεται» περιμετρικά με ένα δεύτερο φλοιό/κέλυφος αποτελούμενο από γραμμικά κεραμικά στοιχεία, τα οποία εναλλάσσονται σε ζώνες συμπαγείς η διάτρητες ανάλογα με τις ανάγκες φωτισμού των χώρων και οπτικής απομόνωσης. Το συμπαγές αυτό κέλυφος διακόπτεται στις εσωτερικές όψεις και αντικαθίσταται από κατακόρυφα πάνελ και υαλοστάσια, τα οποία ορίζονται από τις θέσεις των κοινόχρηστων κλιμακοστασίων.

Το κτιριακό συγκρότημα έχει σχεδιαστεί σύμφωνα με τις βιοκλιματικές αρχές, προκειμένου να εξασφαλίσει την καλύτερη δυνατή βιωσιμότητα και να καταναλώνει τη λιγότερη δυνατή ενέργεια, ενώ προσφέρει θερμική και οπτική άνεση στους χρήστες του.

Διαμόρφωση περιβάλλοντος χώρου

Η διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου ακολουθεί γενικά τα χαρακτηριστικά της κεντρικής ιδέας. Ο δημόσιος χώρος διεισδύει στο συγκρότημα δημιουργώντας ανοιχτές τριγωνικές πλατείες. Το σκληρό δάπεδο εναλλάσσεται με τις ζώνες πρασίνου δημιουργώντας ένα μωσαϊκό υλικών και χρωμάτων. Τα προτεινόμενα υλικά είναι αντίστοιχα με αυτά του κτιρίου, δηλ. κεραμικό δάπεδο και σκυρόδεμα σε διαφορετικές υφές.

Airport Towers

Το έργο αφορά κτιριακό συγκρότημα που αποτελείται από μεγάλης κλίμακας εμπορικό κέντρο, κτίρια κατοικιών και γραφείων, με συνολική έκταση κτιρίων που φθάνει τα 440.000 τ.μ. υπόγειων χώρων και τα 580.000 τ.μ. ανωδομής. Χωροθετείται σε οικόπεδο, περίπου 78.000 τ.μ., στη βορειοδυτική πλευρά του Ερμπίλ στο Ιράκ – μία από τις παλαιότερες πόλεις στον κόσμο – μόλις ένα χιλιόμετρο μακριά από το αεροδρόμιο.
Η πρόταση βασίζεται στην ιδέα «Πόλη μέσα στην Πόλη». Η διαλεκτική μεταξύ του εμπορικού κέντρου και των πύργων κατοικιών και των γραφείων, στοχεύει στην δημιουργία ενός συνόλου με στοιχεία δυναμισμού και ζωντάνιας, έναν δελεαστικό και ολοκληρωμένο αστικό προορισμό για την ευρύτερη περιοχή που να συνδυάζει υψηλής ποιότητας υπηρεσίες με την αναψυχή, ψώνια, χαλάρωση, που θα προσελκύσει τόσο τουρίστες, όσο και μόνιμους κατοίκους της πόλης.
Το εμπορικό κέντρο, ένας γραμμικός «λόφος» που αναδύεται από το έδαφος, σαν μια κυρίαρχη «ακρόπολη», δημιουργεί μια κομψή βάση, πάνω από την οποία αναδύονται τα πολυώροφα κτίρια. Ο κτιριακός όγκος των γραφείων διαμορφώνεται σε λιτή γεωμετρία με οριζόντια άρθρωση, και αποτελεί ένα ήρεμο φόντο μπροστά από το οποίο οι πύργοι των κατοικιών, συστρέφονται ελαφρά σαν όρθια λαμπερά πρίσματα σε διαφορετικά χρώματα. Η συνολική πρόταση διαμορφώνεται ως σαν μια τεκτονική σύνθεση, που παραπέμπει στην εικόνα πολύτιμων λίθων – πετράδια του Erbil – που ελίσσονται προς στον ουρανό.
Εντός του εμπορικού κέντρου, η βασική διαδρομή του κοινού είναι διαμορφωμένη σαν μία γραμμική όαση, συνδυάζοντας τη φύση και την παράδοση με τη σύγχρονη αισθητική.
Οι προσόψεις των χώρων του Mall και τα κύρια χαρακτηριστικά τους διαμορφώνονται ως συνδυασμός συμπαγών και διαφανών περιοχών, πλεγμένων σε μια λεπτή μεταλλική «δαντέλα», εμπνευσμένη από τα σχήματα που δημιουργούνται από τις σκιές δέντρων στο δάσος.
Η Φύση, το Νερό και το Φως είναι τα κύρια στοιχεία που χρησιμοποιούνται για την επένδυση εσωτερικών και εξωτερικών δημόσιων χώρων του συγκροτήματος.
Η υπερυψωμένη Plaza στην οροφή του εμπορικού κέντρου είναι το κεντρικό στοιχείο αστικής οργάνωσης του συγκροτήματος, που δίνει την αίσθηση ότι η φύση και το ανάγλυφο της περιοχής «αναρριχήθηκε» για να διαμορφώσει έναν υπερυψωμένο «παραλιακό» περίπατο. Οι διαμορφώσεις στην περιοχής της πλατείας εξασφαλίζουν την χρήση του χώρου για όλες τις κλιματολογικές συνθήκες, με περιοχές εντελώς ανοιχτές και άλλες που μπορούν να μετατραπούν από υπαίθριοι σε χώρους ελεγχόμενων κλιματικών συνθηκών.
Αυτή η ακολουθία «κρεμαστών κήπων» θα είναι ορατή από μεγάλες αποστάσεις και θα προάγει την εικόνα της φύσης σε όλη την ευρύτερη περιοχή, λειτουργώντας μαζί με τους λαμπερούς πρισματικούς πύργους, ως σημείο αναφοράς για την ευρύτερη περιοχή.